Başlıca yaşam hattı sistemleri:
• Yatay yaşam hattı sistemleri
• Dikey yaşam hattı sistemleri
• Rijit raylı yaşam hattı sistemleri
• Çelik halatlı yaşam hattı sistemleri
• Çatı yaşam hattı sistemleri
• Ankraj noktaları
• Ankraj hatları
• Merdiven güvenlik sistemleri
• Geçici yaşam hattı sistemleri
• Kalıcı yaşam hattı sistemleri
Hangi Standartlara Göre Kontrol Edilir?
Yaşam hattı sistemlerinin kontrol ve değerlendirmeleri;
• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
• Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği
• İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği
• Kişisel Koruyucu Donanımlar ile ilgili mevzuat
• İlgili TS, EN ve ISO standartları
• Üretici firma talimatları
esas alınarak gerçekleştirilir.
Başlıca kullanılan standartlar:
• TS EN 795 (Ankraj cihazları)
• TS CEN/TS 16415 (Birden fazla kullanıcı için ankraj sistemleri)
• TS EN 353 Serisi (Dikey yaşam hattı sistemleri)
• TS EN 360 (Geri sarımlı düşüş durdurucular)
• TS EN 361 (Tam vücut emniyet kemerleri)
• TS EN 365 (Kullanım, bakım ve periyodik muayene kuralları)
Yaşam Hatları Ne Kadar Sürede Bir Kontrol Edilir?
Yaşam hattı sistemlerinin periyodik kontrolleri;
Üretici talimatlarında farklı bir süre belirtilmemişse en geç yılda bir (12 ayda bir) gerçekleştirilmelidir.
Bununla birlikte;
• Yoğun kullanım,
• Zorlu çevre koşulları,
• Korozif ortamlar,
• Düşme vakası yaşanması,
• Yapısal değişiklikler yapılması
gibi durumlarda ara kontrollerin yapılması tavsiye edilir.
Ayrıca sistem kullanıcıları tarafından her kullanım öncesinde görsel kontrol yapılmalıdır.
Yaşam Hattı Kontrolleri Neden Gereklidir?
Yüksekte çalışma kaynaklı kazalar, iş kazalarının en ciddi sonuçlara yol açan türleri arasında yer almaktadır.
Hasarlı veya uygun olmayan yaşam hattı sistemleri;
• Yüksekten düşmelere,
• Ağır yaralanmalara,
• Kalıcı sakatlıklara,
• Can kayıplarına,
• İş duruşlarına,
• Hukuki ve idari yaptırımlara
neden olabilir.
Düzenli kontroller sayesinde;
✓ Sistemin güvenli çalıştığı doğrulanır.
✓ Düşme riskleri azaltılır.
✓ Ankraj noktalarının dayanımı değerlendirilir.
✓ Aşınma ve korozyon tespit edilir.
✓ İş sağlığı ve güvenliği gereklilikleri karşılanır.
✓ Çalışanların güvenliği artırılır.
Yaşam Hattı Kontrolü Nasıl Yapılır?
Kontroller, yaşam hattı sistemleri konusunda yetkin teknik personel tarafından gerçekleştirilir.
1. Doküman İncelemesi
• Proje ve montaj dokümanları
• Üretici teknik bilgileri
• Kullanım talimatları
• Önceki kontrol raporları
• Bakım kayıtları
incelenir.
2. Görsel Muayene
• Çelik halatlar
• Ray sistemleri
• Ankraj noktaları
• Bağlantı elemanları
• Gergi sistemleri
• Enerji sönümleyiciler
görsel olarak kontrol edilir.
3. Mekanik Kontroller
• Halat gerginlikleri
• Ankraj bağlantıları
• Cıvata ve bağlantı elemanları
• Ray bağlantıları
• Hareketli taşıyıcı ekipmanlar
değerlendirilir.
4. Korozyon ve Hasar Kontrolleri
Sistem üzerinde;
• Paslanma,
• Aşınma,
• Çatlaklar,
• Deformasyonlar,
• Gevşemeler,
• Darbe kaynaklı hasarlar
tespit edilmeye çalışılır.
5. Uygunluk ve Yerleşim Değerlendirmesi
• Ankraj noktalarının konumu
• Düşüş mesafeleri
• Salınım riski
• Kullanıcı kapasitesi
• Sistem bütünlüğü
değerlendirilerek güvenli kullanım şartları incelenir.
6. Fonksiyon ve Sistem Kontrolleri
Sistemin tüm bileşenlerinin birlikte çalışması ve üretici kriterlerine uygunluğu doğrulanır.
7. Raporlama
Kontroller sonucunda sistemin genel durumu değerlendirilir ve ayrıntılı kontrol raporu hazırlanır.
Raporda;
• Tespit edilen uygunsuzluklar,
• Risk oluşturan hususlar,
• Kullanıma engel durumlar,
• Düzeltici faaliyet önerileri
ayrıntılı olarak belirtilir.
Yaşam Hattı Sistemlerinin Düzenli Kontrolünün İşletmelere Faydaları
Yaşam hattı sistemlerinin düzenli olarak kontrol edilmesi;
• Yüksekte çalışma güvenliğini artırır,
• İş kazalarının önlenmesine katkı sağlar,
• Sistem ömrünü uzatır,
• Olası arızaların erken tespit edilmesini sağlar,
• İşverenin yasal yükümlülüklerini destekler,
• Çalışanların güvenli çalışma ortamına erişimini sağlar.
Yüksekte çalışma yapılan tüm alanlarda yaşam hattı sistemlerinin düzenli olarak kontrol edilmesi, çalışanların korunması ve güvenli çalışma koşullarının sürdürülebilmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Güvenilir ve etkin çalışan bir yaşam hattı sistemi, yüksekte çalışmanın temel güvenlik unsurlarından biridir.