Başlıca havalandırma sistemleri:
• Mekanik havalandırma sistemleri
• Taze hava sistemleri
• Egzoz havalandırma sistemleri
• Klima santralleri (AHU)
• Kanal sistemleri
• Aspiratör ve fan sistemleri
• Toz toplama sistemleri
• Duman tahliye sistemleri
• Endüstriyel emiş sistemleri
• Mutfak havalandırma sistemleri
• Otopark havalandırma sistemleri
Hangi Standartlara Göre Kontrol Edilir?
• Havalandırma tesisatlarının kontrol ve değerlendirmeleri;
• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
• İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği
• Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik
• İşyeri Bina ve Eklentilerinde Alınacak Sağlık ve Güvenlik Önlemlerine İlişkin Yönetmelik
• İlgili TS, EN ve ISO standartları Üretici firma talimatları esas alınarak gerçekleştirilir.
Başlıca kullanılan standartlar:
• TS EN 12599 (Havalandırma sistemlerinin test, ayar ve ölçümleri)
• TS EN 16798 Serisi (Binalarda enerji performansı ve iç ortam hava kalitesi)
• TS EN 1886 (Klima santralleri)
• TS EN 12237 (Havalandırma kanalları)
• TS EN 13053 (Klima santralleri performans kriterleri)
• TS EN ISO 16890 (Hava filtreleri)
Havalandırma Tesisatları Ne Kadar Sürede Bir Kontrol Edilir?
Havalandırma sistemleri için mevzuatta tüm tesisleri kapsayan tek bir zorunlu periyot bulunmamakla birlikte;
• Risk değerlendirmesi sonuçları,
• Kullanım yoğunluğu,
• Ortamın özellikleri,
• Üretici tavsiyeleri,
• İşletme prosedürleri
dikkate alınarak düzenli kontroller gerçekleştirilmelidir.
Uygulamada yıllık periyodik kontroller ve belirli aralıklarla performans ölçümleri yapılması yaygın olarak tercih edilmektedir. Özellikle üretim tesisleri, kaynak atölyeleri, boya hatları, mutfaklar ve kapalı otoparklarda sistem performansının düzenli olarak doğrulanması büyük önem taşır.
Havalandırma Tesisatı Kontrolleri Neden Gereklidir?
Yetersiz veya arızalı çalışan havalandırma sistemleri;
• Çalışan sağlığını olumsuz etkileyebilir,
• Ortamda zararlı gaz ve toz birikimine neden olabilir,
• Yangın ve patlama risklerini artırabilir,
• Üretim kalitesini düşürebilir,
• Enerji tüketimini artırabilir,
• İş verimliliğini olumsuz etkileyebilir.
Düzenli kontroller sayesinde;
✓ İç ortam hava kalitesi korunur.
✓ Çalışan sağlığı ve konforu artırılır.
✓ Sistem performansı doğrulanır.
✓ Enerji verimliliği desteklenir.
✓ Arızalar erken aşamada tespit edilir.
✓ İşletme güvenliği artırılır.
Havalandırma Tesisatı Kontrolü Nasıl Yapılır?
Kontroller, tesisatın özelliklerine ve kullanım amacına göre yetkin teknik personel tarafından gerçekleştirilir.
1. Doküman İncelemesi
• Sistem projeleri
• Teknik dokümanlar
• Bakım kayıtları
• Filtre değişim kayıtları
• Önceki kontrol raporları
incelenir.
2. Görsel Muayene
• Hava kanalları
• Fanlar
• Klima santralleri
• Menfezler
• Filtreler
• Bağlantı elemanları
kontrol edilir.
3. Mekanik Sistem Kontrolleri
• Fan grupları
• Motorlar
• Kayış ve kasnak sistemleri
• Titreşim önleyiciler
• Damperler
çalışma durumu açısından değerlendirilir.
4. Hava Debisi ve Performans Ölçümleri
Sistemin tasarım kriterlerine uygun çalışıp çalışmadığını belirlemek amacıyla;
• Hava debisi ölçümleri
• Hava hızı ölçümleri
• Basınç ölçümleri
• Filtre performansı değerlendirmeleri
gerçekleştirilir.
5. Elektrik ve Otomasyon Kontrolleri
• Kumanda sistemleri
• Otomasyon ekipmanları
• Sensörler
• Alarm sistemleri
• Elektrik bağlantıları
kontrol edilir.
6. Sistem Verimliliğinin Değerlendirilmesi
Sistemin;
• Temiz hava kapasitesi,
• Egzoz performansı,
• Filtrasyon yeterliliği,
• Genel çalışma verimliliği
değerlendirilir.
7. Raporlama
Yapılan inceleme ve ölçümler sonucunda sistemin mevcut durumu değerlendirilir.
Hazırlanan raporda;
• Ölçüm sonuçları,
• Tespit edilen uygunsuzluklar,
• Performans değerlendirmeleri,
• Bakım ve iyileştirme önerileri
ayrıntılı olarak belirtilir.
Havalandırma Tesisatlarının Düzenli Kontrolünün İşletmelere Faydaları
Havalandırma tesisatlarının düzenli olarak kontrol edilmesi;
• Çalışan sağlığının korunmasına katkı sağlar,
• İş güvenliğini artırır,
• İç ortam hava kalitesini iyileştirir,
• Enerji maliyetlerini azaltır,
• Sistem ömrünü uzatır,
• Üretim ve çalışma verimliliğini artırır.
Özellikle endüstriyel tesislerde ve yoğun insan trafiğinin bulunduğu yapılarda havalandırma sistemlerinin düzenli olarak kontrol edilmesi, sağlıklı, güvenli ve verimli çalışma ortamlarının sürdürülebilmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Bu sayede hem çalışanlar hem de işletme süreçleri olası risklere karşı korunmuş olur.