Başlıca tezgâh türleri:

• Torna tezgâhları

• Freze tezgâhları

• Matkap tezgâhları

• Taşlama tezgâhları

• Pres tezgâhları

• CNC torna tezgâhları

• CNC işleme merkezleri

• Planya tezgâhları

• Testere tezgâhları

• Abkant presler

• Giyotin makaslar

• Delme ve kesme makineleri

Hangi Standartlara Göre Kontrol Edilir?

• Tezgâhların periyodik kontrolleri;

• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu

• İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği

• Makine Emniyeti ile ilgili mevzuat

• İlgili TS, EN ve ISO standartları

• Üretici firma talimatları

esas alınarak gerçekleştirilir.

Kontroller sırasında ekipmanın türüne göre aşağıdaki standartlar dikkate alınabilir:

• TS EN ISO 12100 (Makinalarda güvenlik – Tasarım için genel prensipler)

• TS EN 60204-1 (Makinalarda elektrik donanımı)

• TS EN ISO 16090 Serisi (Takım tezgâhları güvenliği)

• TS EN 693 / TS EN ISO 16092 (Pres güvenliği)

• TS EN 13857 (Tehlikeli bölgelere erişimin önlenmesi)

• TS EN ISO 13850 (Acil durdurma sistemleri)

Tezgâhlar Ne Kadar Sürede Bir Kontrol Edilir?

İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği kapsamında tezgâhlar için sabit bir periyodik kontrol süresi belirtilmemiştir.

Kontrol periyotları;

• Üretici tavsiyeleri,

• İşletme koşulları,

• Kullanım sıklığı,

• Risk değerlendirmesi sonuçları,

esas alınarak belirlenir.

Uygulamada birçok işletme, iş sağlığı ve güvenliği kapsamında tezgâhların yılda bir kez detaylı kontrol edilmesini tercih etmektedir.

Tezgâhların Kontrolü Neden Gereklidir?

Tezgâhlarda meydana gelebilecek arızalar veya güvenlik eksiklikleri;

• El ve uzuv yaralanmalarına,

• Sıkışma ve ezilmelere,

• Kesilme ve kopmalara,

• Elektrik kazalarına,

• Üretim kayıplarına,

• Makine hasarlarına

neden olabilir. Düzenli kontroller sayesinde;

✓ Çalışan güvenliği artırılır.

✓ Makine kaynaklı iş kazaları azaltılır.

✓ Üretim sürekliliği sağlanır.

✓ Arızalar büyümeden tespit edilir.

✓ Bakım maliyetleri düşürülür.

✓ İşletmenin iş güvenliği performansı geliştirilir.

Tezgâhların Kontrolü Nasıl Yapılır?

Periyodik kontroller, tezgâhın teknik özellikleri ve kullanım amacı dikkate alınarak gerçekleştirilir.

1. Doküman İncelemesi

• Makine teknik bilgileri

• Kullanım kılavuzu

• Bakım kayıtları

• Arıza geçmişi

• Önceki kontrol kayıtları

incelenir.

2. Görsel Muayene

• Makine gövdesi

• Koruyucu muhafazalar

• Hareketli parçalar

• Bağlantı elemanları

• Elektrik panoları

• Kumanda sistemleri

kontrol edilir.

3. Elektriksel Kontroller

• Topraklama bağlantıları

• Kablo ve bağlantılar

• Acil durdurma butonları

• Elektrik panoları

• Emniyet devreleri

gözden geçirilir.

4. Emniyet Sistemlerinin Kontrolü

• Koruyucu kapaklar

• Emniyet sensörleri

• Limit anahtarları

• Işık perdeleri (varsa)

• İki el kumanda sistemleri (preslerde)

fonksiyonel olarak test edilir.

5. Çalışma ve Fonksiyon Testleri

Makinenin;

• Normal çalışma performansı,

• Titreşim durumu,

• Mekanik hareketleri,

• Frenleme sistemleri,

• Kumanda fonksiyonları,

kontrol edilir.

6. Raporlama

Yapılan inceleme ve testler sonucunda ekipmanın mevcut durumu değerlendirilir ve tespit edilen uygunsuzluklar raporlanır.

Hazırlanan raporda;

• Tespit edilen eksiklikler,

• Risk oluşturan durumlar,

• Düzeltici faaliyet önerileri,

ayrıntılı olarak belirtilir. Tezgâhların düzenli olarak kontrol edilmesi;

• İş kazalarının önlenmesine katkı sağlar,

• Makine ömrünü uzatır,

• Üretim verimliliğini artırır,

• Plansız duruşları azaltır,

• Bakım faaliyetlerinin etkinliğini artırır,

• Güvenli çalışma ortamının sürdürülmesine yardımcı olur.

Üretim süreçlerinin güvenli ve kesintisiz şekilde devam edebilmesi için tezgâhların belirli aralıklarla kontrol edilmesi ve tespit edilen uygunsuzlukların zamanında giderilmesi büyük önem taşımaktadır.