Toz Ölçümü Nedir?
Toz ölçümü, çalışma ortamında havada bulunan partiküllerin belirli bir süre boyunca filtre üzerinde toplanarak analiz edilmesi işlemidir. Ölçüm sonucunda çalışanların maruziyet düzeyleri belirlenerek mevzuatta yer alan sınır değerlerle karşılaştırılır.
Torasik Toz Nedir?
Torasik aerosol, burun ve ağızdan solunduktan sonra gırtlağı geçerek göğüs boşluğuna ulaşabilen partiküllerden oluşur. Genel olarak aerodinamik çapı yaklaşık 25 mikrometre (µm) ve daha küçük partiküller torasik fraksiyon içerisinde değerlendirilir.
Solunabilir Toz Nedir?
Solunabilir tozlar akciğerlerin gaz değişiminin gerçekleştiği alveol bölgelerine kadar ulaşabilen ince partiküllerdir. Bu fraksiyon genellikle 4 µm civarındaki partiküllerin %50 kesim noktasına sahip olup uygulamada yaklaşık 10 µm ve daha küçük partiküller için değerlendirilmektedir.
Toplam Toz Nedir?
Toplam toz, çalışanın solunum yoluyla maruz kalabileceği ve burun ile ağızdan içeri girebilen partikülleri ifade eder. Bu fraksiyon genel olarak 100 µm'ye kadar olan partikülleri kapsayabilmektedir.
Toz Ölçümü Nasıl Yapılır?
Toz ölçümlerinde kalibre edilmiş kişisel numune alma pompaları kullanılır. Cantürk Çevre İş Güvenliği Ölçüm Test Analiz Laboratuvarı olarak ölçümlerimizde AP Buck Libra Plus LP-5 kişisel numune alma pompaları kullanılmaktadır.
Ölçüm süreci aşağıdaki adımlardan oluşur:
Ölçüm noktalarının belirlenmesi
Numune alma pompalarının kalibrasyonu
Filtre ve kasetlerin hazırlanması
Belirlenen debide örnekleme yapılması
Filtrelerin laboratuvar ortamında analiz edilmesi
Sonuçların raporlanması ve değerlendirilmesi
Kişisel toz ölçümlerinde pompa, çalışanın solunum bölgesine yakın şekilde konumlandırılır ve çalışma süresince ortam havası filtre üzerinden geçirilir.
Toz Ölçümünde Kullanılan Ekipmanlar
Toz ölçümlerinde kullanılan başlıca ekipmanlar:
• AP Buck Libra Plus LP-5 Numune Alma Pompası
• Toz Örnekleme Kasetleri
• Torasik ve Solunabilir Toz Başlıkları
• Kalibrasyon Cihazları
• Hassas Terazi
• PVC ve Selüloz Ester Filtreler
Ölçümlerde kullanılan tüm ekipmanlar izlenebilir kalibrasyonlara sahiptir.
Toz Maruziyetinin Sağlık Üzerindeki Etkileri
• Uzun süreli ve kontrolsüz toz maruziyeti;
• Göz ve boğaz tahrişine,
• Solunum yolu rahatsızlıklarına,
• Astıma,
• Kronik bronşite,
• KOAH'a,
• Pnömokonyoz gibi meslek hastalıklarına
neden olabilmektedir.
Bu nedenle çalışma ortamlarında düzenli iş hijyeni ölçümlerinin yapılması büyük önem taşımaktadır.
Toz Ölçümünde Yasal Mevzuat
Toz ölçümleri aşağıdaki mevzuat kapsamında gerçekleştirilmektedir:
- 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
- İş Hijyeni Ölçüm, Test ve Analizi Yapan Laboratuvarlar Hakkında Yönetmelik
- Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik
- Tozla Mücadele Yönetmeliği
Ölçüm sonuçları ilgili sınır değerler dikkate alınarak değerlendirilmekte ve raporlanmaktadır.
Ölçümü Yapılan Toz Fraksiyonları Nelerdir?
Cantürk Çevre İş Güvenliği Ölçüm Test Analiz Laboratuvarı, TÜRKAK akreditasyon kapsamı dahilinde HSE-MDHS 14/3 ve HSE-MDHS 14/4 metodlarına göre toplam, solunabilir ve torasik aerosol ölçümleri gerçekleştirmektedir.
Ölçülen toz fraksiyonları aşağıdaki gibidir:
• Solunabilir (Respirable): 4 µm
• Torasik (Thoracic) :10 µm
• İnhalabl (Toplam Toz) :30 µm Toz Fraksiyonları ve Ölçüm Kapsamı
Çalışma ortamlarında bulunan tozlar, parçacık boyutlarına göre farklı fraksiyonlara ayrılmaktadır. Bu sınıflandırma, tozların solunum sistemi içerisinde hangi bölgelere ulaşabildiğinin belirlenmesi açısından önemlidir.
Cantürk Çevre İş Güvenliği Ölçüm Test Analiz Laboratuvarı, TÜRKAK akreditasyon kapsamı dahilinde HSE-MDHS 14/3 ve HSE-MDHS 14/4 metodlarına göre toplam, solunabilir ve torasik toz ölçümleri gerçekleştirmektedir.
Toplam Toz (İnhalabl Toz)
Toplam toz, çalışan tarafından burun veya ağız yoluyla solunabilen partikülleri ifade eder. İş hijyeni uygulamalarında genellikle yaklaşık 30 µm ve daha küçük partiküllerin değerlendirilmesinde kullanılmaktadır.
Toplam toz ölçümleri;
* Maden işletmeleri,
* Seramik tesisleri,
* Çimento fabrikaları,
* Ahşap işleme tesisleri,
* Metal işleme işletmeleri,
* Gıda üretim tesisleri
gibi birçok sektörde gerçekleştirilmektedir.
Torasik Toz
Torasik tozlar, üst solunum yollarını geçerek göğüs boşluğuna ulaşabilen partiküllerdir. Yaklaşık 10 µm boyutundaki partiküller torasik fraksiyon içerisinde değerlendirilmektedir.
Torasik toz ölçümleri özellikle;
* Kaynak operasyonları,
* Döküm prosesleri,
* Metal işleme faaliyetleri,
* Kimyasal üretim tesisleri,
* Seramik ve cam sanayi
gibi sektörlerde çalışan maruziyetinin belirlenmesi amacıyla yapılmaktadır.
Solunabilir Toz
Solunabilir tozlar, akciğerlerin en derin bölgelerine kadar ulaşabilen ince partiküllerdir. Yaklaşık 4 µm ve daha küçük partiküller solunabilir fraksiyon içerisinde değerlendirilmektedir.Bu partiküller uzun süreli maruziyetlerde çalışan sağlığı açısından daha yüksek risk oluşturabilmektedir.
Cantürk Çevre İş Güvenliği Ölçüm Test Analiz Laboratuvarı tarafından gerçekleştirilen toz ölçümleri;
* Toplam Toz Ölçümü (HSE-MDHS 14/3)
* Solunabilir Toz Ölçümü (HSE-MDHS 14/3)
* Toplam Toz Ölçümü (HSE-MDHS 14/4)
* Solunabilir Toz Ölçümü (HSE-MDHS 14/4)
* Torasik Toz Ölçümü (HSE-MDHS 14/4)
kapsamında gerçekleştirilmektedir.
Ölçümlerde AP Buck Libra Plus LP-5 kişisel numune alma pompaları kullanılarak çalışan maruziyetleri değerlendirilmekte ve sonuçlar ilgili mevzuat hükümlerine göre raporlanmaktadır.