Anlık Gaz Ölçümü Nedir?
Anlık gaz ölçümü, çalışma ortamında bulunan belirli gazların konsantrasyonlarının kısa süreli ölçüm yöntemleri ile belirlenmesi işlemidir.
Ölçümler;
• Dedektör tüpleri,
• Çoklu gaz dedektörleri,
• Tek gaz dedektörleri
kullanılarak gerçekleştirilmektedir.
Sonuçlar genellikle ppm (milyonda birim), % hacim veya mg/m³ birimleri ile ifade edilmektedir.
Anlık Gaz Ölçümü Nasıl Yapılır?
Anlık gaz ölçümleri kalibre edilmiş dedektör tüpleri ve gaz dedektörleri kullanılarak gerçekleştirilmektedir.
-Dedektör Tüp ile Ölçüm
Ölçümlerde Kitagawa ve Honeywell marka dedektör tüpleri kullanılmaktadır.
Ölçüm süreci aşağıdaki aşamalardan oluşur:
1. Ölçülecek gaza uygun dedektör tüpünün seçilmesi
2. Tüp uçlarının açılması
3. Tüpün el pompasına yerleştirilmesi
4. Belirlenen strok sayısında hava örneklenmesi
5. Tüp üzerindeki renk değişiminin okunması
6. Sonucun ppm veya mg/m³ olarak değerlendirilmesi
-Gaz Dedektörü ile Ölçüm
Ölçümlerde çoklu gaz dedektörleri ve tek gaz dedektörleri kullanılmaktadır.
-Ölçüm süreci aşağıdaki aşamalardan oluşur:
1. Cihazın kalibrasyon ve fonksiyon kontrolünün yapılması
2. Ölçüm noktasının belirlenmesi
3. Ortam havasının ölçülmesi
4. Gaz konsantrasyonlarının okunması
5. Alarm seviyelerinin değerlendirilmesi
6. Sonuçların raporlanması
Ölçümler çalışma koşullarını temsil edecek şekilde gerçekleştirilmektedir.
Anlık Gaz Ölçümünde Kullanılan Yöntemler ve Standartlar
-İş hijyeni kapsamında gerçekleştirilen gaz ölçümleri aşağıdaki kaynaklar esas alınarak değerlendirilmektedir:
NIOSH Metotları
-Ulusal İş Sağlığı ve Güvenliği Enstitüsü tarafından yayımlanan gaz ölçüm yöntemleridir.
OSHA Metotları
-Amerikan İş Sağlığı ve Güvenliği İdaresi tarafından yayımlanan ölçüm yöntemleridir.
HSE Metotları
-İngiltere Sağlık ve Güvenlik Kurumu tarafından yayımlanan ölçüm yöntemleridir.
Üretici Metotları
-Kitagawa ve Honeywell dedektör tüpleri için üretici tarafından tanımlanan ölçüm prosedürleri uygulanmaktadır.
Anlık Gaz Ölçümünde Değerlendirilen Parametreler
Gaz Konsantrasyonu
Ortam havasında bulunan gaz miktarını ifade eder.
-Oksijen Seviyesi (O₂)
Çalışma ortamındaki oksijen oranının güvenli seviyelerde olup olmadığını gösterir.
-Toksik Gaz Seviyeleri
Çalışan sağlığını etkileyebilecek zararlı gazların konsantrasyonlarını ifade eder.
-Yanıcı Gaz Seviyeleri
Patlama ve yangın riski oluşturabilecek gazların seviyelerini gösterir.
Ölçülebilen Gazlar
-Oksijen (O₂)
Ortamdaki oksijen seviyesinin belirlenmesi amacıyla ölçülür.
-Karbonmonoksit (CO)
Yanma kaynaklı oluşan toksik gazdır.
-Karbondioksit (CO₂)
Havalandırma yeterliliğinin değerlendirilmesinde kullanılır.
-Hidrojen Sülfür (H₂S)
Atık su tesisleri ve kapalı alanlarda sık karşılaşılan toksik gazdır.
-Amonyak (NH₃)
Kimya ve gıda sektörlerinde yaygın olarak ölçülmektedir.
-Azot Oksitler (NOx)
Yakma sistemleri ve motor kaynaklı oluşan gazlardır.
-Toluen
Anlık Gaz Ölçümü Hangi Alanlarda Yapılır?
Anlık gaz ölçümleri;
• Kapalı alan çalışmaları
• Atık su arıtma tesisleri
• Kimya tesisleri
• Boyahaneler
• Metal işleme tesisleri
• Enerji santralleri
• Gıda üretim tesisleri
• Laboratuvarlar
• Rafineriler
• Üretim tesisleri