Başlıca basınçlı kap ve tesisatlar:
• Hava tankları
• Kompresörler
• Basınçlı hava tesisatları
• Hidroforlar
• Buhar kazanları
• Kızgın yağ kazanları
• Kalorifer kazanları
• Sıcak su kazanları
• Genleşme tankları
• Otoklavlar
• Endüstriyel gaz tankları
• Basınçlı proses tankları
• Buhar ve sıcak su tesisatları
Hangi Standartlara Göre Kontrol Edilir?
Basınçlı kap ve tesisatların periyodik kontrolleri;
• İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği
• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
• Basınçlı Ekipmanlar Yönetmeliği
• İlgili TS, EN ve ISO standartları
• Üretici firma talimatları
esas alınarak gerçekleştirilir.
Ekipman türüne göre uygulanabilecek başlıca standartlar:
• TS EN 286 (Basit basınçlı hava tankları)
• TS EN 13445 (Ateşsiz basınçlı kaplar)
• TS EN 12952 (Su borulu kazanlar)
• TS EN 12953 (Alev-duman borulu kazanlar)
• TS EN 13480 (Endüstriyel metalik boru tesisatları)
• TS EN ISO 4126 (Emniyet ventilleri)
• TS EN 378 (Soğutma sistemleri ve ısı pompaları)
Kontrollerde ekipmanın teknik özellikleri, tasarım kriterleri ve üretici talimatları da dikkate alınır.
Basınçlı Kap ve Tesisatlar Ne Kadar Sürede Bir Kontrol Edilir?
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'ne göre basınçlı kap ve tesisatların büyük çoğunluğu için periyodik kontrol süresi en geç yılda bir (12 ayda bir) olarak belirlenmiştir. Ancak ekipmanın türüne, kullanım yoğunluğuna, çalışma şartlarına ve üretici tavsiyelerine göre daha kısa periyotlar uygulanabilir.
Örnek olarak:
• Ekipman Kontrol Periyodu
• Hava Tankı 1 Yıl
• Kompresör 1 Yıl
• Hidrofor 1 Yıl
• Buhar Kazanı 1 Yıl
• Kalorifer Kazanı 1 Yıl
Basınçlı Kap ve Tesisatların Kontrolü Neden Zorunludur?
Basınç altında çalışan ekipmanlarda meydana gelebilecek arızalar;
• Patlama riski oluşturabilir,
• Yangına neden olabilir,
• Ciddi yaralanmalara ve can kayıplarına yol açabilir,
• Üretim ve hizmet süreçlerini durdurabilir,
• İşletmeye yüksek maliyetler yükleyebilir,
• Yasal yaptırımlara neden olabilir.
Periyodik kontroller sayesinde;
✓ Patlama ve kazaların önüne geçilir.
✓ Ekipmanın güvenli çalışması doğrulanır.
✓ İşletme güvenliği artırılır.
✓ Yasal yükümlülükler yerine getirilir.
✓ Bakım ihtiyaçları önceden tespit edilir.
✓ İş sürekliliği korunur.
Basınçlı Kap ve Tesisatların Kontrolü Nasıl Yapılır?
Periyodik kontroller, ilgili mevzuata uygun yetkin ve yetkilendirilmiş teknik personel tarafından gerçekleştirilir.
1. Doküman Kontrolü
• Ekipman kimlik bilgileri
• İmalat bilgileri
• CE işaretleme bilgileri
• Önceki kontrol raporları
• Bakım kayıtları
incelenir.
2. Görsel Muayene
• Gövde durumu
• Kaynak bölgeleri
• Korozyon oluşumları
• Kaçak belirtileri
• Bağlantı elemanları
• Emniyet ekipmanları
kontrol edilir.
3. Emniyet Donanımlarının Kontrolü
• Emniyet ventilleri
• Manometreler
• Basınç şalterleri
• Sıcaklık göstergeleri
• Otomasyon ve güvenlik sistemleri
işlevsel olarak test edilir.
4. Basınç Testleri ve Teknik Ölçümler
Ekipmanın özelliklerine göre;
• Hidrostatik test,
• Pnömatik test,
• Kaçak kontrolü,
• Tahribatsız muayene yöntemleri (NDT),
• Kalınlık ölçümleri
uygulanabilir. Yönetmelik gereği hidrostatik testler, ilgili standartlarda aksi belirtilmediği sürece işletme basıncının belirli katsayıları dikkate alınarak gerçekleştirilir.
5. Raporlama
Yapılan inceleme ve testler sonucunda;
• Uygun
• Şartlı Uygun
• Uygun Değil
şeklinde değerlendirme yapılarak ayrıntılı periyodik kontrol raporu hazırlanır.
Neden Akredite Kuruluş Tarafından Kontrol Yaptırmalısınız?
Akredite bir muayene kuruluşu tarafından gerçekleştirilen basınçlı kap kontrolleri;
• Tarafsız ve bağımsız şekilde yürütülür,
• Ulusal ve uluslararası standartlara uygun olarak gerçekleştirilir,
• Teknik yeterliliği doğrulanmış uzmanlar tarafından yapılır,
• Denetim ve resmi süreçlerde güvenilir dokümantasyon sağlar,
• İşletmenin yasal uyumluluğunu destekler.
Basınçlı kap ve tesisatların periyodik kontrolleri, yalnızca mevzuat gerekliliği değil; çalışanların, tesislerin ve üretim süreçlerinin güvenliği açısından kritik bir uygulamadır. Bu nedenle kontrollerin düzenli ve akredite bir muayene kuruluşu tarafından gerçekleştirilmesi büyük önem taşır.